სესხების ლექსიკონი

ანუიტეტური გადახდა (თანაბარი შენატანი)

გადახდის სქემა, რომლის დროსაც ყოველთვიური შენატანი მთელი ვადის განმავლობაში ერთნაირია. თავდაპირველად შენატანის დიდი ნაწილი პროცენტს ფარავს, ვადის ბოლოსკენ — ძირ თანხას.

წაიკითხე სტატია →

გადახდის გრაფიკი

ცხრილი, რომელშიც თვეების მიხედვით წერია შენატანი, მისი დაყოფა ძირად და პროცენტად და ნაშთი. ბანკი ხელშეკრულებამდე უნდა მოგაწოდოს.

სესხის კალკულატორი →

ეფექტური საპროცენტო განაკვეთი (ესგ)

სესხის სრული წლიური ფასი, რომელიც პროცენტის გარდა სავალდებულო საკომისიოებსა და სხვა ხარჯებს ითვალისწინებს. სხვადასხვა სესხის შედარებისას სწორედ ეს მაჩვენებელი უნდა შეადარო.

წაიკითხე სტატია →

ვადაგადაცილება

შენატანის დროულად გადაუხდელობა. იწვევს პირგასამტეხლოს დარიცხვას და აზიანებს საკრედიტო ისტორიას, რაც მომავალში სესხის აღებას ართულებს.

წაიკითხე სტატია →

ვადაზე ადრე დაფარვა (წინსწრებით დაფარვა)

სესხის სრულად ან ნაწილობრივ დაფარვა გრაფიკზე ადრე. ზოგავს პროცენტს, თუმცა ხელშეკრულება შეიძლება ითვალისწინებდეს საკომისიოს.

ვადაზე ადრე დაფარვის კალკულატორი →

ვალის ხაფანგი

მდგომარეობა, როცა ძველი სესხების დასაფარად ახალს იღებ და ვალი სულ უფრო იზრდება. გამოსავალი იწყება ბიუჯეტის შედგენით და ყველაზე ძვირი ვალის პრიორიტეტული დაფარვით.

წაიკითხე სტატია →

თავდები

პირი, რომელიც ხელშეკრულებით იღებს ვალდებულებას, დაფაროს სესხი, თუ მსესხებელი ვერ შეძლებს. თავდებობა სერიოზული ფინანსური პასუხისმგებლობაა.

თანამონაწილეობა (პირველადი შენატანი)

ქონების ფასის ის ნაწილი, რომელსაც საკუთარი სახსრებით იხდი; დანარჩენს ბანკი აფინანსებს. მეტი თანამონაწილეობა ნიშნავს ნაკლებ სესხს, პროცენტს და ხშირად უკეთეს პირობებს.

იპოთეკის კალკულატორი →

იპოთეკა (იპოთეკური სესხი)

სესხი, რომლის უზრუნველყოფაც უძრავი ქონებაა. თუ სესხი არ იფარება, კრედიტორს უფლება აქვს კანონით დადგენილი წესით ქონებიდან დაიკმაყოფილოს მოთხოვნა.

წაიკითხე სტატია →

კლებადი გადახდა (დიფერენცირებული)

ძირი თანხა ყოველთვე თანაბარი ნაწილებით იფარება, პროცენტი კი ნარჩენ ვალზე ერიცხება, ამიტომ შენატანი თანდათან მცირდება. ჯამში ანუიტეტზე ნაკლებ პროცენტს იხდი, მაგრამ პირველი შენატანები უფრო დიდია.

წაიკითხე სტატია →

მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია (მისო)

ორგანიზაცია, რომელიც ეროვნული ბანკის რეგისტრაციით გასცემს მცირე სესხებს. ხშირად სწრაფი, მაგრამ ბანკზე ძვირი სესხებია — ეფექტური განაკვეთი აუცილებლად შეამოწმე.

სესხების შედარება →

ნაშთი (ნარჩენი ვალი)

ძირი თანხის ის ნაწილი, რომელიც ჯერ არ დაგიფარავს. პროცენტი სწორედ ნაშთზე ერიცხება.

ნომინალური საპროცენტო განაკვეთი

ხელშეკრულებაში მითითებული წლიური განაკვეთი, რომლითაც ნარჩენ ვალზე პროცენტი ერიცხება. საკომისიოებს არ მოიცავს, ამიტომ სესხის რეალურ ფასს ვერ აჩვენებს.

სესხის კალკულატორი →

ოვერდრაფტი

ბარათზე დაშვებული საკრედიტო ლიმიტი, რომლის ფარგლებშიც ანგარიშზე არსებულზე მეტის დახარჯვა შეგიძლია. პროცენტი გამოყენებულ თანხაზე ერიცხება; მოსახერხებელია მოკლევადიანად, ძვირი — ხანგრძლივად.

პირგასამტეხლო (ჯარიმა)

ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ჯარიმა ვალდებულების დარღვევისთვის, მაგ. შენატანის დაგვიანებისთვის. მის ზღვრებს კანონმდებლობა ზღუდავს.

რესტრუქტურიზაცია

არსებული სესხის პირობების შეცვლა იმავე კრედიტორთან — მაგ. ვადის გაგრძელება ან საშეღავათო პერიოდი — ჩვეულებრივ, როცა მსესხებელს გადახდა უჭირს. შენატანი მცირდება, მაგრამ ჯამური პროცენტი შეიძლება გაიზარდოს.

რეფინანსირება

არსებული სესხის დაფარვა ახალი სესხით, ჩვეულებრივ უკეთეს პირობებზე. ღირს მაშინ, როცა ყველა ხარჯის გათვალისწინებით ახალი სესხი იაფია.

რეფინანსირების კალკულატორი →

სავალუტო რისკი

რისკი, რომ უცხოურ ვალუტაში აღებული სესხის შენატანი ლარში გაიზრდება ლარის გაუფასურებისას. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, თუ შემოსავალი ლარშია.

წაიკითხე სტატია →

საკომისიო

სესხთან დაკავშირებული გადასახადი: გაცემის, განხილვის, ანგარიშის მომსახურების და სხვ. ერთჯერადი საკომისიო ხშირად სესხის თანხიდანვე იქვითება და ეფექტურ განაკვეთს ზრდის.

სესხის კალკულატორი →

საკრედიტო ისტორია

ინფორმაცია შენი სესხების, შენატანებისა და ვადაგადაცილებების შესახებ, რომელსაც საკრედიტო ბიურო აგროვებს. ბანკები მას სესხის გაცემამდე ამოწმებენ.

წაიკითხე სტატია →

საშეღავათო პერიოდი (grace period)

პერიოდი, როდესაც ძირ თანხას არ იხდი (ზოგჯერ არც პროცენტს). შემდეგ შენატანები უფრო დიდი ხდება, ამიტომ ჯამური ღირებულება ყურადღებით შეამოწმე.

სესხისა და ღირებულების თანაფარდობა (LTV)

სესხის თანხის შეფარდება უზრუნველყოფის (მაგ. ბინის) შეფასებულ ღირებულებასთან. მაქსიმალურ დასაშვებ LTV-ს ეროვნული ბანკი არეგულირებს.

იპოთეკის კალკულატორი →

უზრუნველყოფა (გირავნობა)

ქონება ან სხვა აქტივი (ბინა, ავტომობილი, ოქრო, ანაბარი), რომელიც სესხის დაბრუნების გარანტიაა. უზრუნველყოფილი სესხი ჩვეულებრივ იაფია, მაგრამ ქონების დაკარგვის რისკი ახლავს.

ფიქსირებული განაკვეთი

განაკვეთი, რომელიც ხელშეკრულებით განსაზღვრული პერიოდის ან მთელი ვადის განმავლობაში არ იცვლება. შენატანი პროგნოზირებადია.

შენატანისა და შემოსავლის თანაფარდობა (PTI)

ყველა სესხის ყოველთვიური შენატანის შეფარდება მსესხებლის შემოსავალთან. ბანკები მას გადახდისუნარიანობის შესაფასებლად იყენებენ; ზღვრებს ეროვნული ბანკი ადგენს.

სესხის კალკულატორი →

ცვლადი განაკვეთი

განაკვეთი, რომელიც საბაზისო განაკვეთის ან ინდექსის ცვლილებასთან ერთად იცვლება. როცა ის იზრდება, შენატანიც იზრდება — ამიტომ ბიუჯეტში რეზერვი უნდა გქონდეს.

ძირი თანხა

ნასესხები თანხა პროცენტისა და საკომისიოების გარეშე. ყოველი შენატანის ნაწილი ძირს ამცირებს, ნაწილი კი პროცენტს ფარავს.